Start arrow Spotkania Mediewistyczne arrow Programy spotkań arrow 14. 5 kwietnia 2006 - SM14
14. 5 kwietnia 2006 - SM14 | Drukuj |  E-mail
sobota, 22 padziernik 2005
XIV Spotkania Mediewistyczne

5 kwietnia 2006, IBL PAN
Warszawa, Nowy Świat 72, Pałac Staszica, sala 144

Historia     i     narracja.    

Średniowieczna    rzeczywistość przedstawiona


organizuje Prof. Jacek Banaszkiewicz (Uniwersytet Warszawski)


 
Program

10,30.  Dr Paweł ÂŻmudzki (Instytut Historyczny UW)

Młodzi wojownicy - więź wspólnotowa i struktura grupy w narracjach kronikarskich.
 

11,00.  Mgr Paweł Derecki (Instytut Historyczny UW)

Alleluja! Alleluja! Alleluja! Święty German kontra Sasi i Piktowie.
 

11,30Dr Robert Bubczyk (Instytut Kulturoznawstwa UMCS)

Prezentacja książki: Szachy i rycerze. O grach planszowych w angielskiej kulturze wyższej późniejszego średniowiecza, Lublin 2005.
 

12,00- 12,30   Przerwa 

12,30.  Prof. Jacek Banaszkiewicz (Instytut Historyczny UW)

Theatrum rituale Konrada II? Wipon o pierwszych czynach władcy.
 

13,00. Dr Michał Tomaszek (Instytut Historii UMCS)

Klasztor w Brauweiler – fundatorzy Ezzonidzi i wspólnota mnichów.
 

13,30. Mgr Anna Gronowska (Instytut Kultury Polskiej UW)

Rycerskie przechwałki i obietnice – świadectwa epickie i historiograficzne.
 

14,00-15,30  Dyskusja



Dorota Boni
Sprawozdanie
XIV Spotkania Mediewistyczne zostały zorganizowane przez prof. Jacka Banaszkiewicza w Instytucie Badań Literackich PAN. Referenci: historycy i kulturoznawcy w swoich wystąpieniach przede wszystkim analizowali warstwę fabularną źródeł średniowiecznych. Spotkanie poprowadził docent Andrzej Dąbrówka z Instytutu Badań Literackich PAN.

Dr Paweł ÂŻmudzki z IH UW przedstawił referat pt. Młodzi wojownicy – więź wspólnotowa i struktura grupy w narracjach kronikarskich. W wystąpieniu odwoływał się do różnorodnych źródeł – przede wszystkim do Galla Anonima, który opisuje młodość wspaniale się zapowiadającego Bolesława Krzywoustego. Podobnie Kosmas przedstawił młodego Brzetysława. Referent zwrócił uwagę na fakt występowania podobnych elementów w opisie grup młodych wojowników, którzy w wielu źródłach podejmują działania potajemnie, łatwo wpadają w szał bitewny. Zauważył, że we wszystkich przywołanych utworach młodzi wojownicy przeciwstawiani są dorosłym.

Mgr Paweł Derecki w wystąpieniu zatytułowanym Alleluja! Alleluja! Alleluja! Święty German kontra Sasi i Piktowie zanalizował epizod z życia świętego Germana, biskupa Auxerre przedstawiony przez Konstancjusza z Lyonu w Vita Germani. Prelegent stwierdził, że celem autora nie było wierne opisanie rzeczywistych wydarzeń, ale skonstruowanie opowieści zgodnej z wymogami hagiografii. Święty German wołając na polu bitwy “Alleluja!” odwołuje się do pomocy boskiej, wrogowie wpadają w popłoch i ponoszą klęskę.

Referat prof. Jacka Banaszkiewicza był polemiką z “szkołą Gerda Althoffa” – niemieckiego badacza, który postrzega rzeczywistość średniowieczną jako silnie zrytualizowaną. Opis drogi Konrada II na koronację zawarty w  Gesta Chuonradi II imperatoris Wipona, Althoff interpretuje jako odzwierciedlenie inscenizacji, która miała miejsce w rzeczywistości. Natomiast prof. Banaszkiewicz zwrócił uwagę, że podobne elementy jak u Wipona występują w różnych źródłach, nie tylko średniowiecznych. Pojawienie się takich postaci jak wdowa, sierota czy biedak i udzielenie im przez władcę pomocy ma przede wszystkim na celu ukazanie władcy jako sprawiedliwego i kierującego się chrześcijańskim współczuciem. W opisie Wipona Konrad II udowadnia, że jest godny korony królewskiej, gdy decyduje się zaburzyć przebieg uroczystości, aby pomóc zatrzymującym go biedakom. Według prof. Banaszkiewicza opisane zdarzenia organizuje fabuła, a nie ryt czy inscenizacja.

Podczas konferencji odbyła się prezentacja książki Szachy i rycerze. O grach planszowych w angielskiej  kulturze wyższej późniejszego średniowiecza. Autor, dr Robert Bubczyk z Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, przybliżył treść poszczególnych rozdziałów książki. Inspiracją do napisania książki były artykuły prof. Jacka Banaszkiewicza poświęcone grom. Dr Bubczyk podkreślił, że szachy nie były dla rycerstwa angielskiego jedynie popularną rozrywką, miały też walory edukacyjne. W późnośredniowiecznej Anglii umiejętność gry w szachy stawiano na równi z innymi zajęciami rycerskimi.

Dr Michał Tomaszek z Instytutu Historii UMCS zatytułował swoje wystąpienie Klasztor w Brauweiler – fundatorzy Ezzonidzi i wspólnota mnichów. Zwrócił uwagę na ciekawe wątki w Fundatio monasterii brunwilarensis,  pochodzącym z końca XI wieku. W tym utworze najważniejszymi postaciami są Ezzon i Matylda, arystokratyczna para założycieli klasztoru benedyktynów w Brauweiler. Dla wspólnoty mnichów są oni nie tylko pierwszymi dobroczyńcami, ale także umacniają klasztor. Utwór przekazuje, że fundatorzy praktykowali ideały życia chrześcijańskiego w stanie świeckim i że mnisi powinni modlić się nie tylko za nich, ale nawet do nich jako do protektorów fundacji.

Referat mgr Anny Gronowskiej z Instytutu Kultury Polskiej UW zatytułowany był Rycerskie przechwałki i obietnice – świadectwa epickie i historiograficzne. Prelegentka zwróciła uwagę, że pewien schemat wydarzeń pojawia się w różnorodnych źródłach średniowiecznych, zwłaszcza w epice rycerskiej. Wątek przechwałek, wypowiedzianych często na uczcie, które rycerz nieoczekiwanie musi spełnić, występuje u Galla Anonima – Bolesław zagrzewa swoich wojowników do boju przypominając im ich własne przechwałki na uczcie. Właśnie na wieczornych biesiadach często zdarza się, że rycerze przechwalają się swoimi wspaniałymi umiejętnościami – potem zostają zmuszeni do ich okazania. Tak zdarzyło się np. w Beowulfie – główny bohater w swojej deklaracji na uczcie w obecności króla mówi, że może pokonać potwora Grendela bez miecza i tarczy – i jest zmuszony dowieść swoich słów.

Po referatach odbyła się dyskusja. Zauważono, że referenci stosują w badaniach historycznych metody, których wcześniej używali tylko historycy literatury. Prof. Teresa Michałowska z Instytutu Badań Literackich PAN przypomniała rozróżnienie między historią ( to co prawdziwe) a fabułą ( fabula – to, co zmyślone), stworzone w retoryce starożytnej.
Dr Wojciech Brojer  z IH PAN zaznaczył, że takie rozgraniczenie jest teoretyczne, bo historia jest często, o ile nie zawsze narzędziem perswazji. Inni dyskutanci podnosili trudną kwestię tendencyjności źródeł, wskazywali na uniwersalność motywu grupy młodzieńczej – przywoływano przy tej okazji np. poematy homeryckie.
            Chociaż wszyscy referenci odwoływali się do podobnych metod, to wystąpienia były bardzo różnorodne. Powoływano się na źródła odległe od siebie gatunkowo i czasowo, co dowodzi że zwrócenie uwagi na fabularne cechy tekstu daje duże możliwości badawcze.

Ostatnia aktualizacja ( sobota, 20 maj 2006 )
< Poprzedni   Następny >
Mambo is Free Software released under the GNU/GPL License.