Start

2014-06-04/06 WARSZAWA Gall Anonim - Spotkania Mediewistyczne 27
sobota, 03 maj 2014

SPOTKANIA MEDIEWISTYCZNE  27 

Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa, ul. Nowy Świat 72: Pałac Staszica, sala 144 

Co nowego w badaniach nad Gallem? 

 4-6 czerwca 2014 (środa-piątek) 

Program  

  

Streszczenia referatów

 

Piotr Bering

(Poznań)

Czy istnieje komunikacja parateatralna w dziele Galla Anonima?

Jedno z najstarszych dzieł literackich (bo tak pragnę odczytywać Kronikę Polską) stale jest pełne zagadek. Sam sposób prowadzenia narracji, zawierający w sobie partie typowo narracyjne, fragmenty prozy rymowanej, wiersze i wreszcie teksty o znamionach dramatycznych pozwala jedynie potwierdzić kunszt literacki autora. Z tej obfitej różnorodności form podawczych, największą uwagę przyciągają partie udramatyzowane. Choć nie spotyka się dialogu w czystej postaci, to w tekście znajdują się fragmenty zarazem tak plastycznie skomponowane, a zarazem odtwarzające/kreujące ściśle określoną sytuację komunikacyjną, że można wręcz mówić o uteatralizowaniu fragmentów dzieła.

Na możliwość publicznego wykonywania dzieła wskazała po raz pierwszy w 1980 r. K. Targosz. Choć jej tezy są zbytnio wyostrzone, to ich modyfikacja dokonana przez W.  Wojtowicza w pełni usprawiedliwia poszukiwanie elementów parateatralnych. Z jednej strony będą to wspomniane uprzednio plastyczne opisy, które w ślad za  G. Wolfem można określić mianem „inscenizowanej rzeczywistości”, z drugiej natomiast monologi i fikcyjne pieśni. Utwory te, bowiem są z założenia przeznaczone do publicznego wykonania. Niewątpliwie pomocna w dalszych analizach będzie kategoria „retoryki form osobowych” J. Lalewicza. Wydaje się – już na tym etapie rozpoznania materiału – iż zasadne jest mówienie o elementach parateatralnych w dziele naszego najstarszego kronikarza.

 

Katarzyna Chmielewska

Hektor i Mojżesz. Reminiscencje antycznego świata w Kronice polskiej Anonima tzw. Galla.

Postaram się omówić i zanalizować te nieliczne (w porównaniu z kroniką mistrza Wincentego) nawiązania do historii, mitologii i literatury antyku grecko-rzymskiego i judeo-chrześcijańskiego dające się wychwycić w Gallowym dziele. Skupię się zarówno na ich ilości i próbie uchwycenia źródeł erudycji pierwszego kronikarza polskich dziejów, jak i na pokazaniu roli, jaką pełnią w jego dziele.

 

 

Norbert Delestowicz

Rządy Bolesława II Szczodrego w świetle Kroniki polskiej Anonima tzw. Galla

 

W referacie podejmę próbę skreślenia między innymi wizerunku trzeciego polskiego króla, jaki wyłania się z Kroniki polskiej Galla Anonima. Warto zaznaczyć, że omawiany władca jest ukazany przez kronikarza w sposób ambiwalentny, gdyż Gall stał przed trudnym zadaniem. Z jednej strony prezentował w pierwszej księdze Kroniki polskiej przodków Bolesława Krzywoustego - głównego bohatera dzieła, a z drugiej strony musiał opisać dzieje panowania monarchy, który został pozbawiony władzy w państwie, a w wyniku dokonanego przewrotu do steru rządów doszła młodsza linia Piastów. W referacie nie ograniczę się jedynie do omówienia wizerunku Bolesław Szczodrego, ale postaram się również odpowiedzieć na pytanie na ile fakty źródłowe dotyczące syna Kazimierza Odnowiciela znajdujące się w Kronice Anonima mogą zostać uznane za fakty historyczne, ponieważ fragmentaryczne, a niekiedy wręcz anegdotyczne opowieści Galla są przeróżnie interpretowane przez badaczy.

 

 

Dorota Gacka 

Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych.

Jak zauważył Karol Maleczyński (PSB, hasło: Gall Anonim), "o mało kim napisano tyle sprzecznych sądów, co o Gallu; jego narodowość, miejsce studiów, imię, wykształcenie są do dziś sporne w literaturze. Najznakomitsi uczeni polscy i obcy biedzili się nad rozwiązaniem tej zagadki,  jak do dziś bezskutecznie". Byli wśród nich m.in. Marcin Kromer (1512-1589), Jan Herburt (1524-1577), Godfryd Lengnich (1689-1774), Johann Salomo Semmler (1725-1791), Tymoteusz Hipolit Symforian Kownacki (1761-1854), Jan Wincenty Bandtkie (1783-1846), Jan Szlachtowski i Rudolf Koepke (XIX w.), Tadeusz Wojciechowski (1838-1919), Aleksander Bruckner (1856-1939),
Kazimierz Krotoski-Szkaradek (1866-1937), Maksymilian Gumplowicz (1864-1897),  Stanisław Kętrzyński (1876-1950), Roman Grodecki (1889-1964), Teodor Tyc (1896-1927), Karol Maleczyński (1897-1968), Jerzy Zathey (1911-1999), Marian Plezia (1917-1996), Danuta Borawska (1922-1991), Tomasz Jasiński (ur. 1951). Według powstałych pod ich piórem hipotez Gall Anonim mógł być Francuzem, Niemcem, Polakiem, Flandryjczykiem, Włochem, Węgrem lub Słowianinem węgierskim. Za cel swojej pracy uważam ponowne zrewidowanie tych hipotez i wydobycie z nich tych elementów, które znajdują uzasadnienie w dziele Galla.

 

 

Ryszard Grzesik

Bolesław Chrobry a ziemie naddunajskie o oczach Galla.

           Skąpe opowiadanie pierwszego polskiego kronikarza o zasięgu granic za Bolesława Chrobrego zapadło głęboko w pamięć historyczną Polaków. I dla twórców średniowiecznych, i dla historyków działających w bliższych nam czasach nie ulegało wątpliwości, że Polska inkorporowała Słowację. Z kolei badacze węgierscy czy słowaccy przeważnie wątpią w taki zasięg ówczesnego państwa polskiego, natomiast przyjmują wybuch wojny między Polską a Węgrami. W referacie spróbuję odpowiedzieć na pytanie, czy za czasów Chrobrego Polska istotnie sięgała granicami po Dunaj, a jeśli tak, to gdzie oraz dlaczego Gall Anonim, piszący swe dzieło sto lat później, nakreślił taki, a nie inny obraz zasięgu Polski. Referat mieści się w panelu: Nauka – zasięg wiedzy fachowej (erudycji) autora.

 

 

Paweł Kozioł

"Gesta o pokucie. Konstrukcja kroniki Galla a jej wymowa ideowa"

Referat ma na celu ukazać przedstawioną w rozdz. 25 III księgi kroniki Galla Anonima pokutę Bolesława Krzywoustego jako zwieńczenie ideologiczne dzieła i zarazem jako punkt, do którego zmierza fabuła kroniki. Takie postawienie sprawy wymaga przyjęcia, iż dzieło Galla jest ukończonym
utworem literackim, a z jego konstrukcji można wyciągać uprawnione wnioski interpretacyjne. Tę właściwość tekstu postaram się ukazać, analizując zawarte w kronice wzmianki o poście, pokucie, ich ewentualnym zaniechaniu oraz skutkach różnorakich działań w tym zakresie. Szczególną rolę w tym
wywodzie odegrają dwa pierwsze rozdziały księgi II.

 

 

Adam Krawiec

"Mentalna mapa Słowiańszczyzny Galla Anonima i jej znaczenie w dyskusji nad jego pochodzeniem".

W wystąpieniu poddaję analizie wyobrażenia geograficzne, zawarte w kronice Galla, ze szczególnym uwzględnieniem opisu Słowiańszczyzny. Rozpatruję je zwłaszcza w kontekście ich wykorzystania przez różnych autorów jako argumentu na rzecz teorii, dotyczących pochodzenia kronikarza. Staram się skonfrontować tekst źródła z tymi teoriami, wskazując jednocześnie na najbardziej prawdopodobne, moim zdaniem, źródła poszczególnych wyobrażeń. Podejmuję też próbę odpowiedzi na pytanie o to, czy i w jakim stopniu dane te mogą faktycznie pomóc w rozwiązaniu zagadki pochodzenia Galla.

 

 

Janusz Sondel        

"Elementy prawa rzymskiego w kronice Anonima zw. Gallem".

 

W przeciwieństwie do kroniki Wincentego zw. Kadłubkiem, o którym Oswald Balzer mówił, że kreśląc dzieje Polski myśli kategoriami prawa rzymskiego, Gall  tylko dwukrotnie wymienił je wyraźnie w swoim dziele. Jak jednak podkreślił to już w 1970 r. Witold Sawicki, kronikarz dość dużo uwagi poświęcał zagadnieniom prawnym i prawno-ustrojowym, co znalazło wyraz w stosowanej przez niego terminologii. Weryfikacja tekstu kroniki pod tym kątem widzenia uzasadnia jednak wniosek, że Gall  także w dziedzinie prawa prywatnego posługiwał się nazewnictwem mającym swoje źródło w kodyfikacji justyniańskiej, a to pozwala domniemywać, że znajomość prawa rzymskiego nie była mu obca

 

 

Piotr Stępień

Gall, proemium, pp.8, 13 - 9, 1 (ed. K. Maleczyński). Analiza metryczna.

 

Przedmiotem mojego referatu będzie analiza metryczna tekstu Patria ubi aer salubris… zamieszczonego w proemium Kroniki Galla (8, 13 - 9, 1 w wydaniu K. Maleczyńskiego, Kraków 1952). Postaram się wykazać, że ten tekst jest wierszem lirycznym skomponowanym według reguł znanych od starożytności i jako taki opiera się na strofce safickiej mniejszej w doborze i układzie poszczególnych członów. W ramach analizy struktury metrycznej wiersza wskażę również na elementy treści, które Gall uwydatnił rytmicznie. Pośrednim celem referatu jest ukazanie kunsztu i umiejętności poetyckich Galla.

 

 

László Tapolcai:

„Tribus diebus noctibusque” . Długa droga księcia Bolesława Krzywoustego od morza do nieba (i z powrotem).

 

Od II 22. do końca  księgi III Kroniki Galla czytamy przeważnie o wyczynach militarnych Bolesława III. Widzimy księcia ciągle w ruchu, walcząc przeciwko Pomorzanom, później Płowcom,  Morawianom, Czechom, ale najważniejszy ze wszystkich wyczynów militarnych była wojna toczona z Henrykiem V, królem Niemiec. W referacie staram się przytoczyć kilka argumentów za tym, że poza treścią historyczną Gall miał na celu przekazać treści symboliczne i religijne, utwarząjąc pewnego rodzaju exemplum, przykład drogi życiowej bojownika-chrześcijanina, pokazując Krzywoustego, jako księcia walczącego przeciwko poganom, rozszerzającego chrześcijaństwo, a zarazem broniącego swoją ojcowiznę. Podczas swych walk Bolesław przeszedł przez przestrzeń całej Polski od morza znajdującego się na północy, aż do gór znajdujących się na południowej granicy kraju. I morze i góry w myśleniu chrześcijańskiej mają złożoną symbolikę. Wykorzystując tę symbolikę, przeprowadzając swego bohatera przez te szczególne miejsca, Gall mógł przyczynić się do świętego żywotu pośmiertnego swego chlebodawcy. To nie wina wiernego kronikarza, że jednak tak się nie stało. 

Ostatnia aktualizacja ( sobota, 31 maj 2014 )
4-6 czerwca 2014 Gall Anonim - Spotkania Mediewistyczne 27
sobota, 03 maj 2014

SPOTKANIA MEDIEWISTYCZNE  27 

Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa, ul. Nowy Świat 72: Pałac Staszica, sala 144 


Co nowego w badaniach nad Gallem? 

 4-6 czerwca 2014 (środa-piątek) 


afisz pdf

Program 

streszczenia referatów

 
ŚRODA 
10,30–11,30 I sesja
1. Dorota Gacka – Przegląd koncepcji dotyczących pochodzenia Galla Anonima. Od Kromera do badaczy współczesnych.
2. Daniel Bagi – Jeszcze raz o pochodzeniu Galla: Czy mógł on pochodzić z Bambergu?
3. Anna Czerniecka-Haberko – Gall Anonim w pracach J. Wenty i T. Jasińskiego – dychotomia poznawcza.
11,30-12,30 Dyskusja
12,30- 13,00 Przerwa
13,00-14,30 II sesja
4. Janusz Sondel– Elementy prawa rzymskiego w Kronice Galla Anonima.
5. Marek Cetwiński – Idee gregoriańskie w kronice Anonima tzw. Galla.
 
14,30-16,00 Długa przerwa
16,00-18,00 III sesja
6. Norbert Delestowicz – Rządy Bolesława II Szczodrego w świetle Kroniki polskiej Anonima tzw. Galla
7. Przemysław Wiszewski – Dlaczego jedna kronika? O nie-unitarystyczną analizę genezy dzieła Anonima.
 

CZWARTEK 
 
10,00-11,30 IV sesja
8. Edward Skibiński – Kilka uwag o poetyce Kroniki Galla.
9. Piotr Bering – Czy istnieje komunikacja parateatralna w dziele Galla Anonima?
10. Maciej Eder – Autorstwo "Kroniki" Anonima zwanego Gallem w świetle badań stylometrycznych: rekonesans.
 
11,30-12,00 Przerwa
12,00-13,30 V sesja
11. Tomasz Jasiński – Utwory poetyckie Galla Anonima.
12. Mieczysław Mejor – Uwagi nad książką Tomasza Jasińskiego "Kronika Polska Galla Anonima w świetle unikatowej analizy komputerowej nowej generacji”, Poznań 2011.
13. Piotr Stępień – Gall, proemium, pp. 8, 13 - 9, 1 (ed. K. Maleczyński). Analiza metryczna.
 
13,30-15,00 Długa przerwa
15,00-17,00 VI sesja
14. Laszlo Tapolcai – "Tribus diebus noctibusque". Długa podróż księcia Bolesława Krzywoustego od morza do nieba (i z powrotem).
15. Paweł Kozioł – Gesta o pokucie. Konstrukcja kroniki Galla a jej wymowa ideowa.

PIĄTEK 
10,00-11,30 VII sesja
16. Katarzyna Chmielewska – Hektor i Mojżesz. Reminiscencje antycznego świata w Kronice polskiej Anonima tzw. Galla.
17. Stanisław Rosik – O pożytku z lektury Galla Anonima w badaniu po-Gallowych czasów. Na przykładzie pomorskich podbojów Bolesława Krzywoustego.
18. Maciej Gaździcki – Dzieje Polski według Galla a dziewiętnastowieczna polska powieść historyczna.
 
11,30-12,00 Przerwa
12,00-13,30 VIII sesja
19. Ryszard Grzesik – Bolesław Chrobry a ziemie naddunajskie w oczach Galla.
20. Wojciech Mrozowicz – "Sicut eadem narrat cronica". W sprawie recepcji kroniki Anonima zw. Gallem na średniowiecznym Śląsku.
21. Adam Krawiec – Mentalna mapa Słowiańszczyzny Galla Anonima i jej znaczenie w dyskusji nad jego pochodzeniem.
 
13,30-15,00 Dyskusja końcowa 
 

 
Organizatorzy: A. Dąbrówka (IBL PAN), E. Skibiński (UAM), W.Wojtowicz (USz)

 
Partner – Instytut Węgierski w Warszawie
 

 
AKTUALNY PROGRAM I STRESZCZENIA http://www.mediewistyka.pl/content/view/341/35/

 
 
Ostatnia aktualizacja ( środa, 04 czerwiec 2014 )
2015-09-21/23 RZESZÓW - V Kongres Mediewistów Polskich
poniedziałek, 07 kwiecień 2014

V Kongres Mediewistów Polskich
Rzeszów
21-23 września 2015 

Ostatnia aktualizacja ( niedziela, 08 luty 2015 )
12-13 czerwca 2013 WARSZAWA Jan z Dąbrówki: Komentarz do Kroniki polskiej biskupa Wincentego
środa, 13 luty 2013

Instytut Badań Literackich

Instytut Filozofii i Socjologii

Polskiej Akademii Nauk

 
 

Zaproszenie

 

na 26. zebranie z cyklu konferencji

 

 

Spotkania Mediewistyczne

 

 

 12-13 czerwca 2013 (środa-czwartek)

 

Jan z Dąbrówki  

Komentarz do Kroniki polskiej biskupa Wincentego

Ostatnia aktualizacja ( wtorek, 11 czerwiec 2013 )
Czytaj całość...
CARMEN Światowa sieć mediewistyczna
czwartek, 24 marzec 2011

The Worldwide Medieval Network CARMEN

Co-operative for the Advancement of Research through a Medieval European Network

- a worldwide network of medievalists. It links a number of research institutions, universities, interest groups and individuals with common scholarly interest in the study of the Middle Ages. While based in Europe, it reaches out to all continents to create an open and truly international platform of co-operation in the field of medieval research and teaching.

Ostatnia aktualizacja ( czwartek, 24 marzec 2011 )
Czytaj całość...
2011-09-19/21 POZNAŃ - IV Kongres Mediewistów Polskich
poniedziałek, 16 sierpień 2010

IV Kongres Mediewistów Polskich

 Poznań, 19-21 IX 2011


Ostatnia aktualizacja ( sobota, 21 maj 2011 )
Czytaj całość...
Mambo is Free Software released under the GNU/GPL License.