Streszczenia XII Spotkań | Drukuj |  E-mail
poniedziaek, 30 maj 2005
Spis stron
Streszczenia XII Spotkań
Strona 2
Strona 3
Strona 4


3. Dr Alicja Szulc (UAM, Poznań)
Sermone et cantico. O instrumentach religijnej dydaktyki bernardynów w średniowieczu.
    Autorka podejmuje temat działalności duszpasterskiej polskich franciszkanów obserwantów w średniowieczu, w której aktywnie uczestniczył i której charakter współtworzył również Władysław z Gielniowa. Z uwagi na szeroki zakres tej problematyki, w referacie ujęte zostały jedynie wybrane zagadnienia – te, które w przekonaniu autorki najwyraźniej obrazują specyfikę nauczania religijnego bernardynów w drugiej połowie XV i pierwszej połowie XVI wieku. Charakterystycznym rysem tej działalności była różnorodność stosowanych przez braci środków religijnego przekazu – audytywnych i wizualnych – wśród których obok tradycyjnych instrumentów kościelnej dydaktyki, takich jak kazanie czy obraz, znalazły się także formy nowe, w dużej mierze spopularyzowane przez franciszkańskich obserwantów – pieśń religijna w języku polskim czy jasełka. W bogactwie tych form wyraża się jednocześnie podstawowa idea bernardyńskiego nauczania – nastawienie na odbiorcę masowego i wynikające z tego dążenie do oddziaływania na sferę jego religijności wszelkimi dostępnymi metodami. Tak sformułowany program duszpasterski zakonu wymagał od jego realizatorów nie tylko gruntownego przygotowania teologicznego, ale także poznania mentalności ludowej (mentalności illiteratorum), a co za tym idzie - umiejętności przekładu trudnych niekiedy prawd wiary na język ludowego postrzegania świata.
    Po nakreśleniu ogólnego charakteru średniowiecznego duszpasterstwa polskich franciszkanów obserwantów (zwłaszcza w zakresie misji katechetycznej i parenezy), autorka omawia pokrótce wszystkie podstawowe instrumenty bernardyńskiej dydaktyki, dzieląc je na środki audytywne, takie jak kazanie (ze szczególnym uwzględnieniem exemplum) i pieśń w języku polskim („śpiewana katecheza”), formy wizualne (ikonograficzne i dramatyczno-teatralne) oraz praktyki dewocyjne (nabożeństwa paraliturgiczne, wspólnoty tercjarskie i bractwa). Charakterystyka każdej z tych form nie została przy tym pomyślana jako szczegółowy opis wszystkich składających się na nią elementów. Ma ona bowiem na celu jedynie wskazanie cech znamionujących aktywność braci w tym zakresie


4. Mgr Andrzej Jazdon (UAM, Poznań)
Muzyka w klasztorach bernardyńskich.
    Przygotowany tekst jest próbą zebrania rozrzuconych po wielu źródłach informacji o życiu muzycznym bernardynów. W średniowiecznym kościele zachodnim dominował  jeden obrządek, zwany rzymskim. I tak jak porównywalne były jego struktury liturgiczne, mimo różnic pomiędzy kościołem diecezjalnym a monastycznym i poszczególnymi regionami, porównywalna była i muzyka. Swój kształt liturgia zawdzięczała m.in.: franciszkanom, którzy wnieśli duży wkład w jej rozwój.  Bernardyni kontynuując te tradycje, dużą wagę przywiązywali do oprawy muzycznej liturgii. Opierając się przede wszystkim na istniejących utworach, sami nie próbowali rozwijać ani tworzyć nowych form muzycznych. Niezbędnym elementem każdego wnętrza kościelnego są dziś organy. Trudno sobie wyobrazić, że nie zawsze tak było. Dawne świątynie obywały się bez instrumentów, a wczesne próby ich wprowadzenia spotykały się z nieprzychylną reakcją zarówno władz kościelnych jak i wiernych. Podobna sytuacja miała miejsce w kościołach bernardynów. Sytuacja zmieniła się w wiekach późniejszych i zakonnicy podpisywali umowy z najwybitniejszymi organmistrzami europejskimi a ich kościoły słynęły z doskonałych instrumentów. Wiek XVII i XVIII przyniósł duże zmiany w oprawie muzycznej liturgii. Przy wielu kościołach istniały zespoły muzyczne, niestety niewiele informacji na ten temat możemy odnaleźć  w odniesieniu do Bernardynów. Osobnym i bardzo interesującym zagadnieniem pozostaje wkład, jaki wnieśli w rozwój pieśni polskiej. Pozostawał on jednak do tej pory przede wszystkim w kręgu zainteresowania historyków literatury.    



Ostatnia aktualizacja ( wtorek, 11 padziernik 2005 )
< Poprzedni   Następny >
Mambo is Free Software released under the GNU/GPL License.